Ontdek meer

Ontdek meer

De wereld van de bij en de bestuiver is groter dan je denkt! Ontdek hier hoe je bijenlandschap kunt maken, met Bed & Breakfast-gebieden, verbindend landschap en bij-tankstations. Ook vind je hier informatie over bijensoorten, over het onderzoek en de wetenschappers van Naturalis en een toolbox voor partners.

Blad 1 Bijenlandschap Blad 2 Bijenlandschap Ster Bijenlandschap

Het landschap maken

“In de Groene Cirkel Bijenlandschap werken we met heel veel partijen, inwoners en boeren aan het terugdringen van de achteruitgang van de hommel en de wilde bij en minder wintersterfte bij de honingbij. Dat doen we door het landschap aantrekkelijker en kleurrijker te maken, en zo tegelijkertijd te zorgen voor meer voedsel en nestgelegenheid voor bijen en andere bestuivers. Niet alleen goed voor de bij, maar ook voor de biodiversiteit én de recreant!” – Laila Driessen, voorzitter van de Groene Cirkel Bijenlandschap

Bouwstenen met een wetenschappelijk fundament

Bouwstenen bijenlandschap
Wetenschappelijke onderlegger

Wageningen Environmental Research (voorheen Alterra) en EIS Kennisscentrum Insecten hebben de Handreiking voor een Bij-zonder kleurrijk landschap in het Land van Wijk en Wouden ontwikkeld. Ook zijn er infobladen en inspiratieposters gemaakt, deze kun je gratis downloaden.

Bouwstenen van het Bijenlandschap

Het regionale netwerk waarin bestuivende insecten duurzaam kunnen voorkomen, bouwen we op uit een aantal bouwstenen:

  • Bed & Breakfast-gebieden (B&B):

Een gebied waar een diversiteit aan bestuivende insecten voldoende nestgelegenheid en gedurende het hele jaar voedsel vindt. Hiervoor is relatief een groot oppervlak aan voedsel en nestplekken nodig van voldoende kwaliteit, groot genoeg om variatie in bijvoorbeeld het weer op te vangen. Hierdoor is men ieder jaar verzekerd van een gevarieerde bevolking van bestuivende insecten.

  • Verbindend landschap:

Het landschap tussen B&B’s met voedselhabitat en nestplekken. De plekken zijn te klein voor het herbergen van een B&B, maar ze zorgen voor verbinding van B&B-gebieden, waardoor het regionale netwerk robuuster wordt. Deze verbindingen in het landschap stellen de bestuivende insecten in staat om nieuwe gebieden te bereiken en zich (weer) te vestigen na extreme weersomstandigheden of ziekten en om meer te schuiven met opschuivende klimaatzones. Het Verbindend landschap kan bijvoorbeeld bestaan uit bloemrijke bermen, slootkanten of andere kleine terreinen.

  • Bij-tankstations:

Kleine bij-vriendelijke plekken, zoals tuinen, balkons en kleine parkjes, die geïsoleerd van het netwerk zijn gelegen. Ook deze plekjes, in de stad of het veenweidegebied waar weinig bloemen en struiken te vinden zijn, kunnen bijdragen aan het netwerk: het maakt de stad of het landschap beter te overbruggen voor bijen, vlinders en zweefvliegen. Ze kunnen even wat voedsel bijtanken en weer doorvliegen, op zoek naar andere voedselbronnen of nieuwe leefgebieden.

Van vele soorten bestuivers naar enkele ecoprofielen

Iedere soort stelt andere eisen aan z’n omgeving. Het is ondoenlijk om voor de honderden soorten bijen, zweefvliegen en vlinders apart een netwerk (of een bouwsteen daarvan) te ontwerpen waar ze duurzaam kunnen voorkomen. Daarom hebben we de honderden soorten van bestuivende insecten die in Wijk en Wouden kunnen voorkomen, teruggebracht tot een beperkt aantal ‘ecoprofielen’. Onder elk ecoprofiel valt dus een diversiteit aan bijen, zweefvliegen en vlindersoorten die ongeveer dezelfde eisen aan voedselhabitat en nestplekken in het landschap stelt.

Voor de B&B-gebieden zijn de ecoprofielen:
  • Ecoprofiel ‘Hommel’: omvat soorten die bomen en struikgewas nodig hebben, in combinatie met droge, grazige plekken met hier en daar kale stukjes.
  • Ecoprofiel ‘Zweefvlieg’: omvat soorten die een combinatie van droog en nat grasland met open plekken nodig hebben.
  • Ecoprofiel ‘Pionier’: omvat soorten van open terreinen met een opkomende kruidenbegroeiing, afgewisseld met kale plekken.

Er zijn ook ecoprofielen opgesteld voor de andere bouwstenen van het Bijenlandschap: het verbindend landschap en de bij-tankstations. Meer informatie over de ecoprofielen en hoe deze te gebruiken bij het plannen van een regionaal netwerk is te vinden in de bijlage (p. 51) van de Handreiking voor een bij-zonder kleurrijk landschap.

Divider Bijenlandschap

Bijen herkennen

Staan er bloemen in je tuin? Dan vliegen er al snel tientallen soorten bijen en andere bestuivers rond. Buiten in de wei, in parken en in bossen zijn het er nog veel meer! Maar waaraan herken je een bij eigenlijk? Wespen hebben ook vier vleugels en zes poten. En wist je dat ook hommels bijen zijn? Alvast een houvast: bijen zijn veel dichter behaard, en wespen hebben een wespentaille… Ontdek de soortzoeker van Naturalis.

Bijen leren (her)kennen

Eis Kenniscentrum Insecten heeft over bijensoorten in de tuin een erg leuke zoekkaart, met zo al 38 soorten bijen. De app Bijensafari is ontwikkeld door Natuur & Milieu, en staat vol met leuke informatie en weetjes. Hoe bijen leven, welke soorten er zijn (met een handige determineersleutel), van welke bloemen ze houden,  waarom ze absoluut onmisbaar zijn, en wat je kunt doen om de leefbaarheid voor bijen in jouw omgeving te vergroten.

Meer

  • Met Groene Cirkel Bijenlandschap organiseren we regelmatig workshops bijen herkennen. Check de agenda.
  • Bijen zijn goed te determineren via hun vleugels. Alles wat je nodig hebt is een goede foto. Maar dit is nog wel een uitdaging! Kan jij een goede foto maken van een bijenvleugel? Bekijk deze op wing-id.naturalis.nl en ontdek welke soort het is.
  • Bijen online determineren? Kijk op nederlandsesoorten.nl

Hommel

Honingbij

Wilde bij

Zweefvlieg

Divider Bijenlandschap

Verdiep je in de bij

Lees meer

Lees meer

Boek ‘De Nederlandse bijen’ van Theo Peeters e.a. (2012)

Meer weten over de bij? Zo’n 350 soorten wilde bijen zijn uit Nederland bekend. Dit boek bespreekt van elke soort de levenswijze en de verspreiding in Nederland. Metselbijen, behangersbijen, slobkousbijen: elke soort heeft een eigen verhaal. Welke bloemen bezoeken ze? Waar en hoe maken ze hun nest? Een gedegen en fraai vormgegeven naslagwerk, voorzien van uitgebreide inleidende hoofdstukken over bijen in Nederland.

Dit boek is via www.bestuivers.nl als PDF te downloaden, per hoofdstuk in te zien of online te lezen. Het boek is ook in gedrukte vorm te bestellen.

Bijenplanten: Nectar en stuifmeel voor honingbijen – Arjen Neve & Raymond van der Ham (2014)

Bloemen en bijen, een bekend verhaal. Maar wat doet een bij eigenlijk precies tijdens het bezoeken van een bloem? En hoe verloopt de bestuiving? Bij elke plantensoort ligt dit weer net een beetje anders, door verschillen in bijvoorbeeld bloembouw, nectargehalte en pollenstructuur. Dit boek beschrijft de relaties tussen een groot aantal planten en bijen, gebaseerd op duizenden uren van nauwkeurige observaties. De nadruk ligt op honingbijen, maar ook wilde bijen komen regelmatig aan bod. De vele prachtige pentekeningen maken dit boek een lust voor het oog.

Dit boek is online te lezen via www.bestuivers.nl. Liefhebbers van papier kunnen het gedrukte boek bestellen door een email te sturen aan eis@naturalis.nl. De prijs is € 22,50 exclusief verzendkosten.

Divider Bijenlandschap

De onderzoekers van Naturalis

Koos Biesmeijer over bijensterfte

Koos Biesmeijer over bijensterfte

Koos Biesmeijer, wetenschappelijk directeur van Naturalis en lid van de Groene Cirkel Bijenlandschap, doet onderzoek naar bijen. Vooral naar de relatie tussen bestuivers en planten. Hij schreef er het boek ‘Niet zonder elkaar‘ over, waarvoor hij in 2015 de Jan Wolkersprijs kreeg. Biesmeijer leidt ook het onderzoek naar duurzame gewassen-bestuiving in het Verenigd Koninkrijk en Europa.

Op Radio2 hield hij een leuk interview bij de Roodshow Late Night.

In het voorjaar van 2016 was hij betrokken bij de VN-conferentie over biodiversiteit en ecosysteemdiensten. Na een internationale inventarisatie van bestuivers bracht hij daar samen met andere onderzoekers een alarmerende boodschap aan de politiek:

“40% van de ongewervelde bestuivers wordt wereldwijd met uitsterven bedreigd. Dat is een ramp, want zo komt onze voedselvoorziening in gevaar. Ik geloof dat je als wetenschapper de verplichting hebt om manieren te vinden om kennis nuttig te maken voor de maatschappij en om besluitvormers te informeren over belangrijke ontdekkingen.”

“Het goede nieuws is dat er wél iets aan te doen is. Bijvoorbeeld een netwerk van bloemrijke linten aanleggen zoals we met het bijenlandschap bij ons in de regio doen, en het gebruik van bestrijdingsmiddelen verminderen.”

Meer bijennieuws van Naturalis

Koos bij 1Vandaag

Belangrijk rapport

Door het uitsterven van bijen, hommels en vlinders dreigt een aanzienlijk deel van de wereldwijde voedselvoorraad te verdwijnen. Dat is de onheilspellende boodschap uit het baanbrekende rapport dat geschreven is in opdracht voor de Verenigde Naties. Koos Biesmeijer blogt bijvoorbeeld over zijn ervaringen tijdens de VN bijeenkomst (IPBES) over biodiversiteit in Kuala Lumpur.

Menno Reemer

Menno Reemer

Menno Reemer doet twee monitoringsrondes in en om het Land van Wijk en Wouden. In 2015 heeft hij een nulmeting gedaan, dit is de eerste meting om te zien welke soorten aanwezig zijn en hoeveel. In 2018 zal hij weer een ronde doen. In het totaal zijn 71 bijensoorten en 83 soorten zweefvliegen gevonden.

Divider Bijenlandschap

Toolbox voor partners

Werk je ook aan het bijenlandschap, wil je communiceren over bijen, een presentatie maken of zoek je informatie over bedrei-gingen, bijenplanten, beheer, bijvriendelijke plaagbestrijding of de economische waarde van bestuiving? Maak gebruik van de artikelen, flyers, presentaties, adviezen, cursusmateriaal en informatie in deze toolbox.

Communicatie

Logo, colofon, artikelen en format persbericht

GC en Bijenlandschap

Wil je in je communicatie laten zien dat je ook aan het bijenlandschap werkt, gebruik dan het logo en de colofon!

—- werkt mee aan het Groene Cirkel Bijenlandschap. In de Groene Cirkel Bijenlandschap werkt een groot aantal partijen samen aan een bijenlandschap in het Land van Wijk en Wouden. Ander beheer en een bijvriendelijke inrichting moeten zorgen voor een netwerk van verbindingen met voldoende voedsel en nestgelegenheid voor bestuivende insecten. De Groene Cirkel Bijenlandschap is voortgekomen uit Groene Cirkels, het samenwerkingsverband van Heineken, provincie Zuid-Holland en Wageningen Environmental Research, gericht op een klimaatneutrale Heineken-brouwerij, een duurzame economie en een aangename leefomgeving in de regio Zoeterwoude. Kijk voor meer informatie op www.bijenlandschap.nl —-

Artikelen over het Bijenlandschap

De gemeenten in de regio Land van Wijk en Wouden communiceren actief mee over het Bijenlandschap. Hieronder een serie artikelen die je als inspiratie kunt gebruiken:

Flyers en presentaties

Downloads

Persbericht

Download hier het Word-bestand Format Persbericht Bijenlandschap.

Informatie

Bij- en vlindervriendelijke inrichting en beheer
Bedreigingen bijen
  • ‘Wilde bijen bedreigd’: artikel van bestuivers.nl met cijfers, feiten en oorzaken van de achteruitgang bij Nederlandse bijen
  • Artikel New Scientist: wereldwijd wordt 40% van de ongewervelde bestuivers, zoals bijen en vlinders, met uitsterven bedreigd
Economisch belang van bijen en bestuiving

Actie

Trainingsmaterialen
Chemische bestrijdingsmiddelen en alternatieven
Planten en bollen voor bijen

Zet je in voor het bijenlandschap! Poot deze bollen of planten

Divider Bijenlandschap
Divider Bijenlandschap