Zet je in

Zet je in

Zet je in voor het bijenlandschap! Het gaat niet goed met de bij, terwijl 75% van onze voedselgewassen afhankelijk is van bestuiving. Steeds meer bloemrijke plekken, die bestuivende insecten gebruiken als nest- en voedselplaats, verdwijnen. Helpen is makkelijk: zaai bloemen, bouw een bijenhotel of ontdek andere manieren waarop je een bijdrage kunt leveren.

Blad 1 Bijenlandschap Blad 2 Bijenlandschap Ster Bijenlandschap

Poot deze bollen of planten

Zet je in

Maak een bijenlandschap van je balkon of tuin

Alle beetjes helpen. Zelfs van een balkon, geveltuin of perkje kun je in een handomdraai een bijenparadijs maken. In je eigen tuin of op je balkon kun je bijen en andere bestuivers gemakkelijk helpen. Met de juiste bloemen en planten kun je het hele jaar door zorgen voor genoeg voedsel (nectar en stuifmeel) en nestgelegenheidWord een schakeltje in dit netwerk: jij maakt het bijenlandschap!

Nog niet overtuigd? EIS Kenniscentrum Insecten schreef een artikel over de afname en bedreiging van wilde bijensoorten in Nederland.

“Ook een balkon kan al bijdragen als schakeltje in het bijenlandschap!”

– Hannie Korthof, Groene Cirkel Bijenlandschap

Dit kan je doen:
  • Zorg van het vroege voorjaar tot het late najaar voor planten die bijen aantrekken. Zet op je balkon of in je tuin bijvoorbeeld lavendel, korenbloem of margriet.
  • Kijk nog eens kritisch naar je tuin en doe mee met de actie ‘Steenbreek’: haal een tegel uit je (gevel)tuin en plant een bijvriendelijke bol of plant erin.
  • Pesticiden zijn funest voor bijen. Gebruik ze dus niet! Daar zijn ook vogels en egels blij mee… Kijk hieronder waar je biologische bloembollen, zaden en planten kunt kopen.
  • Het najaar is hét seizoen om (biologische) bijvriendelijke bollen te planten, voor voedsel in het vroege voorjaar, zoals: krokussen, sneeuwklokjes, anemonen, druifjes en sierui.
  • 70% van de bijen nestelt in de grond. Zorg voor zanderige plekjes in de zon, want bijen houden van warmte. Een centimeter tussen de stenen is al voldoende.
  • Sommige bijensoorten overwinteren in uitgebloeide bloemstengels, snoei in het najaar dus niet alles weg. Laat ook uitgebloeide stengels staan tot het voorjaar. Insecten kunnen erin overwinteren, en het beschermt planten tegelijk tegen vorst.
  • Gooi in de herfst afvalbladeren niet in de groenbak, maar strooi ze luchtig over de aarde; zo kunnen veel bijen in de grond nestelen, en het is ook goed voor de tuin zelf.
  • Zet bijenhotels neer waar insecten in kunnen nestelen en overwinteren.
Biologische bijenplanten

Biologische bijenplanten

Maar alle bloembollen zijn toch biologisch? Yvonne Endhoven, van BD Imkers: “Dat is helaas niet zo. Mensen bedoelen dan dat bollen uit de grond komen. Dat er zoveel gif gebruikt wordt, is helemaal niet bekend. Ook niet dat dit in bodem en water komt, via lucht onze longen bereikt, en dat schoolkinderen naast bollenpercelen ziek worden. We kunnen hier allemaal zélf iets aan verbeteren: goede bollen planten; biologische bloembollen kosten maar ietsje meer, het is zo gedaan en je zorgt er zo voor dat er meer bijen komen.”

“Helaas komt maar 1 op de 1000 bloembollen in Nederland uit biologische teelt. De bloembollenindustrie is nog een van de sectoren waarin de meeste bestrijdingsmiddelen worden gebruikt: zeer schadelijk dus voor bijen en andere bestuivers. Bijen kunnen er ademhalings-moeilijkheden door krijgen of verdwalen omdat ze hun oriëntatie verliezen door het gif in stuifmeel en nectar.”

– Yvonne Endhoven, BD Imkers

 

Waar koop je gifvrije planten, bollen of zaad?

In tuincentra is soms een beperkt biologisch assortiment verkrijgbaar. Zo heeft Intratuin samen met de Nederlandse Bijenhoudersvereniging en de Vlinderstichting een assortiment bij- en vlindervriendelijke neonicotinoidevrije planten opgezet, en werkt aan verbreding van het biologische assortiment. Vraag er vooral naar bij het tuincentrum; hoe meer vraag, hoe groter het aanbod.

Verkoopadressen:

  • Kwekerij Schoutens Kruiden in Boskoop verkoopt zo’n 300 soorten onbespoten, organische en biologische kruiden en vaste planten. De kwekerij is geopend van 1 maart tot 31 oktober (geen webwinkel).
  • BD Imkers verkoopt pakketten met chemievrij-geteelde bloembollen. Voor vlinders of bijen, met meerdere kleuren, en zelfs pakketten met 1000 stuks.
  • Ninabel kweekt natuurlijk geteelde drachtplanten voor bijen, vlinders en andere insecten, te bestellen via de webshop (ophaalmogelijkheid in Ter Aar).
  • Biologische Kwekerij De Groene Cirkel in Oegstgeest is een samenwerking met Endegeest. Behalve biologische groenten zijn er diverse kadoartikelen, honing en zaden te koop.
  • Biodivers verzamelt zaden en verspreidt vervolgens mengsels, om inheemse wilde planten in stand te houden. Ze leveren aan terreinbeheerders en -eigenaren en zijn ook een ecologisch adviesbureau.
  • Natural bulbs werkt samen met een kleine groep kleinschalige en gespecialiseerde bloembollenkwekers.
  • Eco bulbs is een biologisch akkerbouwebedrijf in Noord-Holland, die geen gebruikmaakt van chemische bestrijdingsmiddelen en kunstmest.
  • Sterkebollen is gespecialiseerd in stinzenplanten, verwilderingsbollen en schaduwplanten. Hun voorbeeldtuin, gelegen bij landgoed Keppel in Laag-Keppel, is te bezoeken voor inspiratie, advies of lezingen.
  • Ook de HEMA verkoopt een klein assortiment aan biologische planten, voornamelijk kweekpotjes.
Laat ze het hele jaar bloeien!

Laat ze het hele jaar bloeien!

Meer bollen- en planteninformatie

Zonnebloemen, krokussen, lavendel, maar ook venkel, tijm, vingerhoedskruid, klimop en heide: je hebt veel mogelijkheden als het gaat om bijvriendelijke bloemen en planten. Bekijk ons overzicht van bijenlokkende planten voor nog meer bloemen, planten, kruiden en bomen in het bijenlandschap, inclusief de bloeiperiodes.

  • Drachtplanten.nl heeft een landelijk overzicht van biokwekerijen. Ook vind je er meer informatie over inheemse bijvriendelijke planten en bollen, door welke bijen deze bezocht worden en daarbij veel mooie foto’s.
  • Het rapport Biodiversiteit in Tuin en Plantsoen (2010) met lijsten met planten, bomen en struiken voor bestuivers.
  • De Bijenkrant van de Nederlandse Bijenhoudersvereniging, met tips voor een bijvriendelijke tuin
  • Groei en Bloei schreef een interessant artikel over bloemen en insecten. Zo trekt elke bloemvorm andere bestuivers aan en komt elk insect met zijn eigen reden op stuifmeel of nectar af.

Meer weten over welke bloem door welke bijensoort wordt bezocht? Theo Peeters schreef een boek over de Nederlandse bijen. Ben je benieuwd hoe zo’n bestuiving precies werkt (dit is bij elke plantensoort weer anders), dan kun je het boek ‘Bijenplanten: Nectar en stuifmeel voor honingbijen’ van Arjen Neve en Raymond van der Ham eens raadplegen. Meer informatie hierover vind je bij Verdiep je in de bij.

Downloads

Overzicht van bijenlokkende planten

Vind hier een overzicht van bijvriendelijke planten, bloemen, bollen en bomen, met informatie over de bloeiperiodes.

Krokus (winter)

Zonnebloem (zomer)

Rozemarijn (zomer)

Lavendel (herfst)

Divider Bijenlandschap

Bouw een Bijenhotel

Zet je in

Open een Bijenhotel

Wilde bijen en hommels zoeken in jouw tuin naar voedsel, maar ook naar een woon- en schuilplaats. Help ze daarmee! Dat hoeft niet zo heftig als in de foto van de Hortus hierboven. Het is zelfs heel gemakkelijk. Je maakt een bijenhotel door gaten te boren in stukken hout of door holle (bamboe)stelen te bundelen van verschillende dikten waarin bijen eitjes kunnen leggen. Daarna hang je het op, bij voorkeur op een zonnige plek. Op bestuivers.nl vind je een uitgebreide beschrijving.

Een halve centimeter is genoeg

Ongeveer 250 van de 360 Nederlandse bijensoorten nestelen in de grond. Zorg voor geschikte plekken door met wat stenen en zand een schuin wandje te maken. Of door wat ruimte tussen de tegels van de bestrating te laten. Zandbijen hebben aan een halve centimeter ruimte al genoeg.

Snoei in het voorjaar

Overwinteren doen sommige bijensoorten in uitgebloeide bloemstengels. Door pas in het voorjaar te snoeien of uitgebloeide stengels weg te halen, help je bijen én bescherm je de plant zelf tegen vorst.

Divider Bijenlandschap

Doe mee met Bijenradar

Welke bij bestuift jouw aardbei? Zet een aardbeienplant in je tuin en doe mee aan Bijenradar.

Door een of meerdere aardbeienplantjes in je tuin of op je balkon te zetten en bij te houden welke bestuivers jouw plantje een bezoek brengen, draag je bij aan wetenschappelijk onderzoek! De foto’s van de insecten kan je insturen via Bijenradar. Ook zijn er foto’s nodig van de aardbeien die aan de plantjes groeien, want een goed bestoven aardbei is mooi van vorm.

Iedereen kan helpen via Bijenradar

Het gaat niet goed met de bijen wereldwijd. Maar hoe slecht het precies met ze gaat is niet bekend. Om hierachter te komen startte Naturalis op 8 mei 2016 met het project Bijenradar. Koos Biesmeijer, bijenexpert en wetenschappelijk directeur van Naturalis, zegt:

“We moeten weten hoe het met bijen en bestuiving gaat en nu kan iedereen daarmee helpen via Bijenradar.”

Bijen zijn namelijk heel belangrijk voor het bestuiven van bloemen en zo zorgen ze voor appels, peren, aardbeien en veel meer lekkers. Maar het gaat niet goed met deze insecten. Wij willen weten waar ze zich bevinden, zodat we ze beter kunnen beschermen. Het project Bijenradar is zo opgezet dat iedereen met een aardbeienplantje mee kan helpen.

Je kunt zelfs meedoen met de aardbeien schoonheidswedstrijd eind van de zomer. “Zo komen we erachter welke bestuivers er rondvliegen in de stad en of er genoeg bestuivers zijn om mooie aardbeien te krijgen,” zegt Biesmeijer. Bijenradar is ondergebracht bij www.waarneming.nl, de landelijke database voor de verspreiding van soorten. Een extra controle van de juiste determinatie wordt achter de schermen gedaan door bijenexperts.

Leiden is in 2016 de ‘pilotstad’ voor het onderzoek. De gegevens uit deze regio worden daadwerkelijk verwerkt, maar iedereen in Nederland kan alvast een bijdrage leveren want volgend jaar doen we het project landelijk. Het project loopt van 8 mei tot eind augustus.

Kijk op de website van Naturalis voor meer onderzoeksnieuws over bijen.

Initiatiefnemer van Bijenradar is Naturalis Biodiversity Center. Gemeente Leiden sponsort het project vanuit de Duurzaamheidsagenda. Bijenradar is onderdeel van de campagne van Groene Cirkel Bijenlandschap.

Divider Bijenlandschap

Kies een bijvriendelijke supermarkt

Wat belandt er vanavond op jouw bord?

Wat belandt er vanavond op jouw bord?

Greenpeace is een actie gestart om Jumbo, Albert Heijn en Lidl te overtuigen om beter te presteren op het gebied van pesticidengebruik. Geen van hen hanteert een zwarte lijst voor bijengif, de meest schadelijke pesticiden voor bijen en andere bestuivers. Hierdoor sterven er nog steeds teveel bestuivers. Volgens Greenpeace laten deze supermarkten met hun beleid de bij in de steek. Met de actie wil Greenpeace bewerkstelligen dat:

  • Er meer gifvrije aardappelen, groenten en fruit in het schap liggen
  • Boeren gesteund worden om ecologisch te gaan telen
  • De meest schadelijke landbouwgiffen per direct geweerd worden.
Divider Bijenlandschap

Vertel het verhaal

Deel dit verhaal. Vertel het aan je kinderen, je collega's en je vrienden. Stuur ze naar deze website en volg het Bijenlandschap op Facebook.

Hulp nodig met vertellen?

Je kunt het lespakket downloaden vanuit onze Toolbox of nader kennismaken met Koos Biesmeijer. Ook handig: onderstaand animatiefilmpje! Het legt heel kort uit waarom het Bijenlandschap bestaat. Hij is er in 3 varianten: zonder bij geen aardbei, koffie of pompoen. Kies je favoriet en deel hem!

Divider Bijenlandschap

Beheer bijvriendelijk

Beheer bijvriendelijk! Hoe je dat doet, en waarom, vind je in de Handreiking voor een Bij-zonder kleurrijk landschap. Ook hebben we gratis trainingsmateriaal ontwikkeld voor iedereen die in zijn omgeving, organisatie of bedrijf aan de slag wil met bijvriendelijke inrichting en beheer. Al het materiaal is ontwikkeld door Wageningen Environmental Research (Alterra), i.s.m. EIS Kennis-centrum Insecten en de Vlinderstichting.

Trainingsmateriaal voor bijvriendelijk beheer

Trainingsmateriaal voor bijvriendelijk beheer

Het trainingsmateriaal bestaat uit:

  • Materiaal voor de trainer: een PowerPoint-presentatie, waaruit een selectie kan worden gemaakt toegesneden op de doelgroep. Deze kun je gratis aanvragen via de Groene Cirkels.
  • Infobladen voor deelnemers: een set infobladen, die correspondeert met de PowerPoint-presentatie, als naslagwerk voor de deelnemers. Ook deze kun je gratis aanvragen.
  • Twee posters die de kernboodschappen inspirerend in beeld brengen, bedoeld om de boodschap levend te houden en verder te verspreiden. Eén voor bestuurders en één voor uitvoerders. Deze kun je gratis downloaden.
  • Hardcopies van de beheer bijvriendelijk materialen.

Kijk ook eens in onze Toolbox voor partners voor meer flyers en presentaties. Bij Over het Bijenlandschap vind je meer informatie over onze visie, en een plattegrond met de contouren van het Bijenlandschap.

Downloads

Algemene informatie training

Stimuleer biodiversiteit op je terrein met zadenmengsels van Biodivers

Biodivers in Oudewater is een commerciële onderneming maar met een ideële doelstelling: er moeten maatregelen worden genomen om de biodiversiteit van de hier nog aanwezige inheemse wilde planten in stand te houden en te bevorderen.

Dit doen ze door het verzamelen van inheemse zaden en deze zadenmengels vervolgens weer uit te zetten door verkoop aan o.a. terreinbeheerders en – eigenaren, overheden, landgoedeigenaren en particulieren. Daarbij zijn ze een ecologisch adviesbureau en wordt er rekening gehouden met specifieke terreineigenschappen. De zaden zijn zoveel mogelijk onderverdeeld naar regionale herkomst.

Divider Bijenlandschap

Helpdesk

Helpdesk Bijenlandschap: advies voor professionals

Helpdesk Bijenlandschap: advies voor professionals

De juiste inrichting en het beheer van groen om bijen en andere bestuivers te ondersteunen, vraagt om specifieke kennis van bijen en het benodigde groenbeheer. Groene Cirkel Bijenlandschap en Provincie Zuid-Holland willen groenbeheerders ondersteunen met adviezen over bijvriendelijke inrichting en beheer. Wil je als eigenaar of beheerder een groengebied of (bedrijfs)terrein bijvriendelijk maken? Dan kun je gratis advies aanvragen bij de Helpdesk Bijenlandschap. Het advies wordt gegeven door het onderzoeksinstituut Wageningen Environmental Research (voorheen Alterra) en EIS Kenniscentrum Insecten. Lees hier hoe zij zich verder inzetten voor het bijenlandschap.

  • Wat? Je krijgt maatwerkadvies over welke maatregelen je kunt nemen voor bijen op je terrein. In maximaal 2 dagen wordt er een veldbezoek gehouden en wordt er een adviesrapport geschreven.
  • Voor wie? Eigenaren of beheerders van groenterrein (openbaar en privaat). Je terrein moet wel in een van de volgende gemeenten liggen: Alphen a/d Rijn, Kaag en Braassem, Hillegom, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Leidschendam-Voorburg, Lisse, Nieuwkoop, Noordwijk, Noordwijkerhout, Oegstgeest, Teylingen, Voorschoten, Wassenaar, Zoetermeer of Zoeterwoude.

Al in 2014 en 2015 stelde de Provincie Zuid-Holland geld beschikbaar voor de Helpdesk Bijenlandschap. Bekijk de eerder gegeven adviezen. Misschien zit er een gebied bij dat lijkt op het jouwe, en kun je er iets aan hebben om je eigen terrein bijvriendelijk in te richten en te beheren.

Divider Bijenlandschap
Divider Bijenlandschap