Dit doen we al

Dit doen we al

Bewoners, boeren, overheden, scholen, wetenschappers en bedrijven zetten zich samen in voor het bijenlandschap. Door bijvriendelijk beheer en inrichting maken we met Groene Cirkel Bijenlandschap een netwerk van bloemrijke tuinen, erven, parken, bermen, bedrijventerreinen, recreatie- en natuurgebieden. Een bijenlandschap waarmee we de bestuiving van landbouwgewassen en van wilde planten in de regio veilig kunnen stellen.

Blad 1 Bijenlandschap Blad 2 Bijenlandschap Ster Bijenlandschap

Kaart van het Bijenlandschap

Bijenlandschap_A3_combi

Bekijk de online plattegrond waar je routes, categorieën en actoren aan of uit kunt zetten.

Divider Bijenlandschap

Over ons

Lees hieronder de redenen waarom een bijenlandschap nodig is en het doel van wat we doen. Ook onze visie kun je hier vinden.

De samenwerking van Groene Cirkels

In de Groene Cirkel Bijenlandschap werken we met heel veel partijen aan een bloemrijk netwerk dat (wilde) bijen voldoende voedsel en nestgelegenheid biedt en het landschap aantrekkelijker en kleurrijker maakt. Het is onderdeel van Groene Cirkels, het samenwerkingsverband van provincie Zuid-Holland, Heineken en Wageningen Environmental Research (voorheen Alterra), dat zich richt op een klimaatneutrale Heineken-brouwerij, een duurzame economie en een aangename leefomgeving in de regio.

Waarom een bijenlandschap?

Waarom een bijenlandschap?

4 goede redenen:

  • Omdat het nodig is voor bestuiving, nu en in de toekomst
  • Omdat het mooi is
  • Voor de honingproducent
  • Omdat we er wat aan kunnen doen

Van een balkon of geveltuin maak je zó een bijenparadijs. Echt zoden aan de dijk zet het wanneer meerdere partijen samenwerken en hun tuin of terrein bijvriendelijker maken. Zo kan een regionaal netwerk voor bijen, hommels en zweefvliegen ontstaan. Een landschap dat bestuiving verzekert én zorgt voor een aantrekkelijke leefomgeving. Iedereen kan een schakeltje in dit netwerk worden en bijdragen aan het bijenlandschap in de regio!

Bekijk ook deze playlist van Ted Talks, ‘Why we need bees’.

Visie

Visie

In de Groene Cirkel Bijenlandschap werken we aan het terugdringen van de wintersterfte bij de honingbij (onder de 10%) en de achteruitgang van de hommel en de wilde bij. Dit doen wij door meer voedsel en nestgelegenheid te bieden, het landschap aantrekkelijker en kleurrijker te maken en door behoedzaam om te gaan met chemische middelen. Wetenschap, overheden, het bedrijfsleven, beheerders van gebieden en maatschappelijke organisatie werken samen met boeren, imkers en burgers om onze ambitie te realiseren en de bij een goede toekomst te geven. Download de visie.

Ambitie

We mobiliseren binnen Nederland een uniek brede samenwerking om een regionaal netwerk van bloemrijke tuinen, erven, parken, bermen, bedrijventerreinen, recreatie- en natuurgebieden en nestelplekken te krijgen voor bestuivende insecten.

Downloads

Handreiking

Het uitgebreide verhaal vind je in: Een Bij-zonder kleurrijk landschap in Land van Wijk en Wouden: Handreiking voor inrichting en beheer (2016).

Divider Bijenlandschap

Boeren

Bijen zijn onmisbaar voor de bestuiving van ons voedsel. Voedsel dat groeit op het land. Cruciaal dus ook voor boeren en kwekers. Maar het gaat niet goed met de bij. Boeren maken het bijenlandschap: boeren en kwekers zaaien in het project Groene Linten Bijenlandschap slootkanten, hoekjes van weilanden en plekjes op hun erf in.

Bezige boeren zaaien bijenlinten

Bezige boeren zaaien bijenlinten

Eén van de deelnemende boeren is Edwin Veldhuijzen uit Zoeterwoude. Hij heeft naast een boerderij ook een mini-camping en zaaide een slootkant van ruim 630 meter in met een kruidenrijk mengsel.

“Vanwege onze recreatietak past het om landschappelijk iets extra’s te doen. Het ziet er leuk uit en geeft kleur aan de polder.” – Edwin Veldhuijzen

Edwin hoopt dat de soortenrijkdom toeneemt door zijn bijdrage en die van de andere 50 agrariërs die deelnemen. De boeren leveren zo een belangrijke bijdrage aan een goede bijenstand, een mooi landschap en een betere verbinding tussen stad en platteland. Er komen kleine bordjes te staan, zodat voorbijgangers zien dat hier aan het bijenlandschap gewerkt wordt. Als de bijenlinten in bloei zijn, organiseren de boeren excursies of veldbezoeken. Zo kan iedereen ervan genieten: boeren, burgers en buitenlui!

Groene Linten Bijenlandschap

Op initiatief van de coöperatie De Groene Klaver zijn zo’n vijftig agrariërs in het gebied rond Leiden aan de slag om de leefomgeving van de honing- en de wilde bij te verbeteren. Dit agrarische project sluit naadloos aan op andere bijenprojecten rond Leiden en in het Land van Wijk en Wouden, waarin burgers, scholen, bedrijven, wetenschap en overheden zich inzetten voor hetzelfde doel. Onder de naam Groene Cirkel Bijenlandschap werken al deze partijen nauw met elkaar samen.

Meer informatie? Neem dan contact op met Marieke van Leeuwen, projectleider van Groene Linten Bijenlandschap. Of bekijk de presentatie ‘Boeren voor bijen‘ van Theo van Leeuwen, voorzitter van De Groene Klaver, over de resultaten van Groene Linten Bijenlandschap tot nu toe.

Divider Bijenlandschap

Gemeenten

Op veel plekken in de regio wordt gewerkt aan het bijenlandschap, niet in de laatste plaats door de overheid. De gemeenten van de regio, provincie Zuid-Holland, Hoogheemraadschap van Rijnland en Rijkswaterstaat werken samen. Op 24 maart 2016 ondertekenden zij, samen met de andere partners, de visie Groene Cirkel Bijenlandschap.

Bijvriendelijk beheer

De gemeenten in de regio beheren hun bermen steeds meer ecologisch, en proberen ze, soms ook door in te zaaien, bloemrijk te maken. Ze maaien de bermen op heel veel plekken gefaseerd, pas na de bloei, en voeren het maaisel af. Zo wordt de berm kleurrijk en biodivers. Steeds meer proberen zij hun groen en parken bijvriendelijk in te richten. In alle deelnemende gemeenten komen Bijenidylles, met bloemen en nestgelegenheid voor bestuivers. Zoeterwoude opende in mei 2016 de eerste. Zoetermeer kwam voorjaar 2017 met een primeur: een bijenrotonde. Ook de provincie en Rijkswaterstaat doen met een heel aantal wegbermen mee aan het bijenlandschap. Zo past Rijkswaterstaat langs de N11 tussen Leiden en Alphen aan den Rijn ‘sinusbeheer’ toe.

Alphen a/d Rijn

Alphen a/d Rijn

De gemeente Alphen ontwikkelt bloemrijke bermen en parken door bijvriendelijk maaibeheer, en is partner in de ‘Bee deal‘ Boskoop. Samen met onder meer de kwekers en het Hoogheemraadschap van Rijnland wordt daar gekeken naar betere leefomstandigheden voor bestuivers.

“We zetten ons in om goede leefomstandigheden voor wilde bijen te realiseren.” – Marcel van der Veen, regisseur bij de afdeling Beheer Openbare Ruimte

Van der Veen zegt dat er op dit moment wordt gekeken wat er daadwerkelijk nodig is. “Het is ook een bewustwordingsproces bij onszelf.” Hij is overtuigd van de voorbeeldfunctie van de pro-bij lobby: “Goed voorbeeld doet goed volgen.”

Lokale werkgroep Bijenlandschap

De gemeente werkt in de werkgroep Bijenlandschap Groene Cirkels Alphen samen met een groot aantal andere partijen uit Alphen, zoals Museumpark Archeon, het IVN en volkstuinvereniging ‘Spoorzicht’ in de zuidrand van Alphen aan den Rijn aan een duurzaam leefgebied voor bestuivende insecten als wilde bijen, hommels, vlinders en zweefvliegen. Ook werken ze aan draagvlak, door educatie, excursies en projecten. Zo ontwikkelde de werkgroep een Bijenhotel-opdracht, waar de leerlingen van het Technasium mee aan de slag gingen.

Leiden

Leiden

Leiden is na Den Haag de meest dichtbevolkte gemeente van Nederland, met weinig oppervlaktegroen. Maar dat is aan het veranderen. Leiden is bezig met de inrichting van het langste park van Nederland: het Singelpark, en richt samen met inwoners ook allerlei andere plekken bijvriendelijk in. “De bijenstand wordt gemonitord,” zegt Mirte van Daalen, beleidsmedewerker Stadsnatuur en Groen bij de gemeente Leiden.

“Langs de singels worden stroken niet gemaaid: hier groeien voor bijen aantrekkelijke planten als engelwortel, wolfspoot en moerasandoorn.”

Operatie Steenbreek

Van Daalen wijst op het belang van deelname van zoveel mogelijk Leidenaars aan Operatie Steenbreek. In een groot aantal wijken, zoals de Zeeheldenbuurt en Groenoord-Zuid, worden tegels gelicht om ruimte te maken voor bijvriendelijke planten.

“Wij willen ook de verschrikkelijke mode keren van het betegelen van privétuinen. Dat veroorzaakt wateroverlast omdat het regenwater niet weg kan. Terwijl er zulke makkelijke en onderhoudsarme alternatieven zijn voor je tuin. Plant bijvoorbeeld bodembedekkers als maagdenpalm of lievevrouwenbedstro.”

De gemeente organiseert informatieavonden over het aanleggen van tuinen en groene daken, en stimuleert het aanleggen van geveltuinen. Ook woningcorporaties creëren al meer groen rond hun onroerend goed. Leiden werkt daarbij samen met het IVN. De gemeente realiseert, vaak samen met anderen, bijenlandschap in het buitengebied, zoals in Park Cronesteijn, ’t Bijenhoff en ’t Vogelhoff.

Leiderdorp

Leiderdorp

Met de Leiderdorpse burgemeester en voorzitter van de Groene Cirkel Bijenandschap, Laila Driessen, is deze gemeente een belangrijke ambassadeur van het bijenlandschap. Leiderdorp heeft net als zeven andere gemeenten in de regio meegedaan aan het project Bloemrijke Bermen van Stichting Land van Wijk en Wouden. Het maaibeheer is beter afgestemd op de vegetatie. Zo mag er pas worden gemaaid als de hoofdbloem van de margriet zaad heeft gezet.

“We zijn nu ook bezig aan bloemrijke verbindingen tussen de grote  parken als De Houtkamp en De Bloemerd. Die waren geïsoleerd geraakt. Hierdoor kon er geen kruisbestuiving meer zijn.” – Ivette van der Wiel, beleidsmedewerker

Rond de Buitenhofvijver wordt de beschoeiing vervangen door natuurlijke oevers en het gazon wordt omgezet in een natuurlijke berm. “Ook bij de Ruigekade in de polder Achthoven zijn we bezig behalve met bloemrijke bermen bezig met natuurvriendelijke oevers.” De Ruigekade doet ook mee in het monitoringsproject van de Groene Cirkel Bijenlandschap.

Educatie

Via het Milieu Educatief Centrum (MEC) krijgen basisschoolleerlingen in park De Houtkamp les van een imker. Alle basisscholen in Leiderdorp hebben een insectenhotel. Op schoolpleinen zijn bijvriendelijke bloembollen geplant. De gemeente heeft zich aangesloten bij Operatie Steenbreek, om de trend van verstening in particuliere tuinen te stoppen. Leiderdorp organiseerde daar ook een informatieavond over. In De Houtkamp wordt jaarlijks in mei de Dag van het Park gevierd. Hier is ook alles over bijen te vinden; er is honing te koop uit de bijenstal en er worden nectarplanten en insectenhotels verkocht.

Zoeterwoude

Zoeterwoude

Bijenidylle en Bloeiend Bedrijventerrein

Ton de Gans, wethouder en ambassadeur in Zoeterwoude voor de campagne Bijenlandschap, opende half juni een bijen- en vlinderidylle om meer nestelgelegenheid te creëren voor bijen en vlinders. Bij het hotel staat een informatiepaneel voor het publiek.

Het project Boeiend Bloeiend Bedrijventerrein, initiatief van de gemeente Zoeterwoude, de Vereniging BIZ Grote Polder en ondernemers van bedrijventerrein Grote Polder, is een uniek project, dat het bedrijventerrein Grote Polder duurzamer, groener, kleurrijker en levendiger maakt voor werknemers, bewoners en recreanten. Delen van het bedrijventerrein worden op een natuurlijker wijze ingericht en beheerd, zodat herkenbare routes ontstaan en groene plekken onderling worden verbonden voor flora en fauna. Het bloeiende boeiende bedrijventerrein is in mei 2017 geopend. Bekijk het leuke filmpje dat van het project gemaakt is, of lees het nieuwsbericht.

Bloemrijke Bermen

Het vergroten van biodiversiteit staat in Zoeterwoude hoog op het agenda. De gemeente is al ruime tijd bezig met het maken van bloemrijke bermen en natuurvriendelijke oevers. Groot succes zijn het Molenpad, Zwetpad, Hellepad, Broekweg en het Barrepad. Het maaibeleid is aangepast: er wordt minder vaak gemaaid zodat planten zaad kunnen laten vallen waardoor zij zich kunnen vermenigvuldigen en er in de volgende jaren steeds meer leven en kleur is. Bijen en vlinders hebben zo meer voedsel en kunnen daardoor beter overleven en voortplanten.

Zoetermeer

Zoetermeer

“Als jonge stad, geschapen op de tekentafel, is Zoetermeer al 30 jaar bijvriendelijk. Al in het prille begin werden er bij de opbouw van de stad landschapsarchitecten ingezet met oog voor de natuur, en wij zijn trots op onze bloemrijke gebieden. Nú proberen we vooral een zo groot mogelijk publiek te doordringen van het belang van een bijvriendelijke aanpak. Wij zien dat steeds meer burgers dat belangrijk vinden. En dat is nodig, want de verstening van privétuinen neemt helaas nog toe.” – Hendrik Baas, stadsecoloog bij de gemeente Zoetermeer

De gemeente geeft publiekslezingen in de wijk en is blij met de grote inzet van particulieren bij projecten als de Zoete Aarde, Hof van Seghwaert, Natuur- en landschapstuin Westerpark, en ook volkstuinen. “Wij zien hoe goed die zijn in communiceren en daardoor anderen enthousiast maken. Die bewustwording is precies wat er nodig is. De energie komt nu los.”

Eerste Bijenrotonde van Zuid-Holland

In mei 2017 opende wethouder Marc Rosier de eerste Zoetermeerse rotonde speciaal ingericht voor bijen, met bijvriendelijke planten die door het hele jaar heen bloeien, en een bijenhotel. Het is ook de eerste bijenrotonde van het Bijenlandschap. Zoetermeer hoopt dat andere gemeenten dit voorbeeld zullen volgen.

Initiatieven

De gemeente werkt met imkers samen, en werkt aan bijenroutes met bijvriendelijke bermen. Er worden ook meer bloemen gezaaid die in de zomer bloeien, om de zomerbij te stimuleren. Zoetermeer wil graag een bloemrijke fietsroute naar zee, maar dat is nog toekomstmuziek.

De biodiversiteit aan bloemen gaat overal hard achteruit. Daarom onderzoekt de gemeente een goed systeem voor het ontwikkelen van gebiedseigen zaad. Afgelopen najaar hield de gemeente op Burendag samen met de imkers de Zoetermeerse Zaaidag.

Downloads

Oostvlietpolder: gegeven adviezen Bijenhelpdesk

EIS Kenniscentrum Insecten, Wageningen Environmental Research en Gemeente Leiden stelden een document op met vraag en antwoord over het bijenbeheer in de Oostvlietpolder.

Divider Bijenlandschap

Andere overheden

Provincie Zuid-Holland

Provincie Zuid-Holland

Het samenwerkingsverband Groene Cirkels is in 2013 opgericht door Heineken, de provincie Zuid-Holland en het toenmalige Alterra Wageningen UR (nu Wageningen Environmental Research) en heeft als ambities een klimaatneutrale Heineken-brouwerij, een duurzame economie en een aangename leefomgeving in de regio Zoeterwoude. In 2017 zijn Naturalis en het Hoogheemraadschap van Rijnland ook partners van Groene Cirkels geworden.

Het samenwerkingsverband is de afgelopen 2 jaar sterk gegroeid. Rond de thema’s leefomgeving, water, grondstoffen, mobiliteit & logistiek en energie zijn Groene Cirkels gevormd, partners aangetrokken en activiteiten opgestart. De provincie Zuid-Holland is ook actieve partner van het Bijenlandschap.

“Maak van Zuid-Holland meest bijvriendelijke provincie”

Gedeputeerde Han Weber van de provincie Zuid-Holland ontving op 24 maart 2016 een ‘adoptiebij’ (de viltvlekzandbij, zie illustratie hierboven) uit handen van Laila Driessen, burgemeester van Leiderdorp en voorzitter van de Groene Cirkel Bijenlandschap. Het uitreiken van adoptiebijen in Naturalis in Leiden was de start van de campagne van de Groene Cirkel Bijenlandschap. De provincie beheert haar eigen bermen bijvriendelijk en heeft rond het Provinciehuis in Den Haag bijvriendelijke planten neergezet, met bijenhotels ertussen. Bij de opening werd het bijengedicht van Etwin Grootschollen voorgedragen.

“Het belang van de bij voor de biodiversiteit is enorm. De provincie investeert hier ook echt in en ik ben erg verheugd te zien dat binnen zo’n korte tijd zoveel organisaties zich aansluiten bij dit initiatief en een bijdrage leveren. Laten we samen van Zuid-Holland de meest bijvriendelijke provincie maken.” – Han Weber

Rijkswaterstaat

Berm- en natuurbeheer langs de N11

Rijkswaterstaat, partner in de Groene Cirkel Bijenlandschap, is gestart met een vijfjarige pilot bijvriendelijk bermbeheer langs de N11 tussen Leiden en Hazerswoude. Doel is dat er in de lente en zomer altijd voldoende bloemen zijn als voedsel voor bestuivende insecten.

In praktijk betekent dit dat het maaien in twee stroken per berm gedaan wordt, waarbij de slootkant eenmaal en de wegkant tweemaal per jaar gemaaid wordt. De overgang tussen de twee stroken wordt in golfjes/inhammen gemaaid. Op deze manier blijft er altijd een strook aanwezig met bloemen. In andere regio’s is RWS ook bezig met projecten als de Honey Highway.

Hoogheemraadschap van Rijnland

Hoogheemraadschap van Rijnland (HHR), Gemeente Alphen aan den Rijn, de boomkwekers vertegenwoordigd door Stichting Belangenbehartiging Greenport Boskoop en Watersnip Advies hebben een zogenaamde Bee Deal ondertekend en gaan zich inzetten voor de bij.

Onder het motto ’Iedereen kan wat doen voor bijen’ hebben boomkwekers bloemenstroken gezaaid om de diversiteit van het stuifmeel- en nectaraanbod te vergroten. Ook wordt er door kwekers gezocht naar mogelijkheden om het gebruik van bestrijdingsmiddelen verder terug te brengen. HHR en de gemeente Alphen onderzoeken de mogelijkheden om op hun terreinen meer voedsel- en overwinteringsplaatsen voor wilde bijen te creëren.

HHR is de trekker van de Groene Cirkel Water.

Divider Bijenlandschap

Scholen

In 2015 hebben alle 240 scholen in Holland Rijnland het lespakket Bijen in de Buurt ontvangen, 117 scholen hebben bollen geplant op het schoolplein en/of een educatief bijenhotel opgehangen. In 2016 heeft Bijen in de Buurt de scholen weer benaderd om mee te doen met planten voor het schoolplein. 125 scholen deden mee.

Lespakketten Bijen in de Buurt

Lespakketten Bijen in de Buurt

Het lespakket Bijen in de Buurt is samengesteld door de NME-samenwerking Samen Duurzaam Holland Rijnland. Het is ontwikkeld voor groep 1 tot en met 8 en geeft suggesties voor lesactiviteiten en verwijst naar vele bronnen en filmpjes. Het doel is dat we het vanzelfsprekend gaan vinden dat we het hele jaar door bestuivende insecten helpen. Door te zorgen voor voldoende nestgelegenheid en voedsel, Bed & Breakfast dus. De kinderen kunnen bloemen zaaien, een zaadbom of een insectenhotel maken, of in de buurt onderzoeken welke bijen, hommels en vlinders ze op welke bloemen vinden.

In 2016 is in samenwerking met IVN en Naturalis een bijenzoekkaart voor kinderen ontwikkeld: Beestjes op Bloemen. Bekijk de zoekkaart hier.

Downloads

Lespakket

Het lespakket 'Bijen in de Buurt' van Fonds 1818

Divider Bijenlandschap

Wetenschap

De wetenschap levert de wetenschappelijke onderlegger van het Bijenlandschap. Hoe maak je zo'n landschap? Voor welke soorten? Aan welke criteria moeten verbindingen voor bestuivers voldoen? Wageningen Environmental Research (voorheen Alterra) en EIS Kenniscentrum Insecten hebben de Handreiking voor een Bij-zonder kleurrijk landschap in het Land van Wijk en Wouden ontwikkeld. Ook zijn gratis infobladen, cursusmateriaal en inspiratie- en informatieposters beschikbaar.

Wageningen Environmental Research

Het voormalige Alterra, nu Wageningen Environmental Research, was één van de drie oprichters van Groene Cirkels. Zij bracht vóór de oprichting van de Groene Cirkel Bijenlandschap al mogelijke partners bij elkaar, en inventariseerde welke gebieden en verbindingen kansrijk waren voor een bloemrijk netwerk. Wageningen Environmental Research is heel actief betrokken bij het Bijenlandschap: zij houdt de resultaten bij van het groene netwerk (het ontwikkelde bijenlandschap dus) en van het sociale netwerk (wie doen er allemaal mee?), doet wetenschappelijk onderzoek naar ecoprofielen en verbindingen, helpt mee aan de netwerkbijeenkomsten voor groenbeheerders, en voert samen met EIS Kenniscentrum Insecten de advisering via de Helpdesk Bijenlandschap uit. Ze is ook zeer betrokken bij Groene Cirkels in het algemeen.

EIS Kenniscentrum Insecten

Bij EIS Kenniscentrum Insecten, gehuisvest bij Naturalis, zitten dé bijenexperts van Nederland. Vanuit het Bijenlandschap doet Menno Reemer van EIS twee monitoringsrondes in en om het Land van Wijk en Wouden. In 2015 heeft hij een nulmeting gedaan. In totaal vond hij 71 bijensoorten en 83 soorten zweefvliegen. In 2018 zal hij een resultaatmeting doen. Daarnaast doet hij voor heel veel partijen die bijenlandschap gaan inrichten inventarisaties. Ook bemant hij samen met Wageningen Environmental Research de Helpdesk Bijenlandschap, die adviseert over bijvriendelijke inrichting en beheer bij groenprojecten. Menno geeft ook regelmatig workshops Bijen herkennen.

Naturalis

Koos Biesmeijer, bijenexpert en wetenschappelijk directeur van Naturalis, onderzoekt de relatie tussen bloemen en bestuivers in Nederland en Europa. Hij neemt ook deel in wereldwijde onderzoeken en hij startte een citizen science-onderzoek naar de kracht van de bestuiving in de regio.

“We moeten weten hoe het met bijen en bestuiving gaat en nu kan iedereen daarmee helpen. Wij willen weten waar de bestuivers zich bevinden, zodat we ze in gebieden waar het niet goed gaat betere leefomstandigheden kunnen geven.” – Koos Biesmeijer

Het project Bijenradar is zo opgezet dat iedereen met een aardbeienplantje mee kan helpen. Naturalis helpt ook actief mee met de publiekscampagne Bijenlandschap.

Ontdek meer over Koos Biesmeijer

Divider Bijenlandschap

Bedrijven

De Groene Cirkel Bijenlandschap is onderdeel van Groene Cirkels, het samenwerkingsverband van provincie Zuid-Holland, Heineken, Wageningen Environmental Research (voorheen Alterra), Naturalis en het Hoogheemraadschap van Rijnland, dat zich richt op een klimaatneutrale Heineken-brouwerij, een duurzame economie en een aangename leefomgeving in de regio. Heineken was het eerste bedrijf dat het eigen terrein bijvriendelijk inrichtte. Later volgden AkzoNobel en andere bedrijven.

Biodiversiteit op de Heineken-brouwerij

Het verbeteren van de leefomgeving en versterken van de biodiversiteit is voor Heineken Zoeterwoude van groot belang. Bijen zijn essentieel voor de productieve landbouw: zonder bijen geen bier! Bovendien willen de partners van Groene Cirkels de leefomgeving rondom de brouwerij verbeteren.

Heineken heeft 100 ha bedrijfsterrein, waarvan op 35 ha de natuurwaarde is te verbeteren. Strakke gazons op het terrein zijn nu veranderd in bloemrijke perken. Er zijn graszoden verwijderd, inheemse bloemen ingezaaid en op tien plaatsen bijenstations geplaatst, op 6.000 m2 in totaal. Er groeit een prachtige tuin voor bijen, vlinders en vogels. Een eerste en eenvoudige bijdrage aan de verbetering van de biodiversiteit in de regio. Met haar centrale ligging tussen Alphen aan den Rijn, Leiden en Zoetermeer kan de brouwerij een verbindende schakel zijn tussen bijeninitiatieven van burgers, boeren, overheden en bedrijfsleven. Zo ontstaat een veel groter regionaal bijenlandschap in Zuid-Holland.

Naast de bijenvelden kan de kwaliteit van de bosschages verbeterd worden zodat er meer zangvogels gaan broeden. Daarnaast kunnen de watergangen natuurvriendelijke oevers krijgen, zodat kikkers, jonge vissen en libellen daar beschutting vinden.

Heineken is ook actief betrokken geweest bij de ontwikkeling van het bijenlandschap op het tegenover hun terrein liggende bedrijvenpark Grote Polder.

AkzoNobel

AkzoNobel is aangesloten bij de Groene Cirkel Bijenlandschap en doet er veel aan om de ecologische waarde van het bedrijventerrein te versterken en het bijvriendelijk in te richten.

De grondwallen krijgen een groen karakter en bieden kansen voor flora en fauna: er komt een vleermuisbunker en een zwaluwwand. De grondwal wordt ingericht met bijvriendelijke planten. Deze zorgen voor het aantrekken van insecten, die op hun beurt weer voer zijn voor de vleermuis en de zwaluw. Ook wordt er een bijenhotel geplaatst, zodat de bijen kunnen zorgen voor de bestuiving van de flora. Wout Versluis, faciltymanager bij AkzoNobel, onderschrijft dat bijen belangrijk zijn, helemaal nu de biodiversiteit in de wereld achteruit loopt:

“We moeten daar met zijn allen iets aan doen. Ons bedrijventerrein draagt hierin een steentje bij.”

Op het terrein van Akzo stonden al diverse bijenhotels. De afgelopen jaren zijn planten en struiken vervangen door andere soorten die meer bijen, vlinders en vogels aantrekken. “Groen is ontspanning voor mensen in het werk, het bevordert creativiteit en productiviteit,” stelt Versluis. Op 4 juni heeft AkzoNobel een familiedag gehad.

“We hebben alle deelnemers een potje met zaadjes meegegeven met het etiket van de Groene Cirkels. We hopen dat iedereen enthousiast raakt over de activiteiten van het bedrijf en ook thuis bijdraagt aan het zorgen voor de bij.”

Even los van alles op het ‘schelpenpaadje’

Versluis neemt ons mee naar het ‘schelpenpaadje’. Dit loopt aan het eind van het bedrijventerrein, langs de weilanden. Hij vertelt dat hij collega’s stimuleert om daar dagelijks een wandelingetje te maken om het hoofd leeg te maken. En hij heeft gelijk. Op het schelpenpaadje loop je langs de bijenhotels die vorig jaar allemaal overboekt waren. Aan weerszijden van het pad is er een kleurenpalet aan diverse bloemen en allerlei soorten grassen. Verderop komen we langs ‘de kikkerpoel’ en omliggende sloten die zeer goed bezet zijn met druktemakende groene kikkers. Er schijnen ook salamanders te wonen. We wanen ons ergens in de polder tijdens de wandeling.

 “Denk eraan dat zo’n omslag naar duurzaamheid ook je eigen mensen enthousiasmeert en trots maakt. En het biedt een uitlaatklep in de gekte van alledag.”

Groendak

Schelpenpaadje

Bijenplanten

Boeiend Bloeiend Bedrijventerrein Grote Polder

Boeiend Bloeiend Bedrijventerrein Grote Polder

Een groener, duurzamer en toekomstbestendig bedrijventerrein en een kleurrijke en levendige omgeving voor werknemers, bezoekers en passanten: dat willen de ondernemers van het bedrijventerrein de Grote Polder en de gemeente Zoeterwoude bereiken met het project Boeiend Bloeiend Bedrijventerrein. Op 10 mei 2017 werd de eerste inrichtingsfase geopend en konden de eerste resultaten bekeken worden.

Het doel is om de biodiversiteit op het bedrijventerrein te vergroten. Hiervoor is een plan opgesteld dat de gewenste inrichting voor de randen, entrees, wegbermen en zes bedrijfskavels beschrijft. Inmiddels zijn de eerste delen van het bedrijventerrein al op een meer natuurlijke wijze ingericht. De komende jaren wordt het plan verder uitgewerkt.

Ondernemersvereniging, gemeente en bedrijven werken samen

Het project Boeiend Bloeiend Bedrijventerrein is een initiatief van de gemeente Zoeterwoude, de Vereniging BIZ Grote Polder en ondernemers van bedrijventerrein Grote Polder. Delen van het bedrijventerrein zijn op een meer natuurlijke wijze ingericht en beheerd, zodat herkenbare routes ontstaan en groene plekken onderling worden verbonden voor flora en fauna. Het project maakt onderdeel uit van de Groene Cirkel Bijenlandschap, en vormt de schakel tussen het Heinekenterrein en de Elfenbaan, de strook tussen de spoorlijn en de N11, die bijvriendelijk beheerd wordt door Zuid-Hollands Landschap.

Om welke delen gaat het?

De delen van bedrijventerrein Grote Polder die op natuurlijke wijze heringericht zijn: de gemeentelijke groenstroken langs de Industrieweg, Nijverheidsweg/Energieweg, de zogenaamde ‘multi-purpose’-stroken die in gemeenschappelijk beheer zijn via de ondernemersvereniging, en zes bedrijfskavels van deelnemende ondernemers.

Voorgeschiedenis

Op 1 juni 2016 stemde de Algemene Ledenvergadering van de BIZ Grote Polder ingestemd met het definitieve ontwerp voor het herinrichtingsplan Boeiend Bloeiend Bedrijventerrein Grote Polder. Het college van Zoeterwoude stemde 31 mei in met het plan, opgesteld door Buro Lubbers Landschapsarchitecten. Vervolgens werd er een uitvoeringsplanning opgesteld. September 2016 werd gestart met de uitvoering. Het traject loopt door tot begin 2019.

Divider Bijenlandschap

Overige partners

De Groene Cirkel Bijenlandschap werkt ook nog samen met een aantal andere partners. Zo heeft museumpark Archeon een functie als Bed en Breakfast voor veel insecten, en vormt zo een verbinding tussen stad en polder. Ook biedt vogelpark Avifauna excursies aan over bijen en imkerij, en legt Fonds 1818 met het programma Bijen in de Buurt bijvriendelijke verbindingen aan tussen steden en het groene buitengebied van Stichting Land van Wijk en Wouden.

Archeon maakt het bijenlandschap

Archeon maakt het bijenlandschap

Museumpark Archeon heeft een functie als Bed en Breakfast voor veel insecten en vormt een verbinding tussen stad en polder. Dit is mogelijk door het zeer diverse landschap en het ontbreken van kunstmest en insectenverdelgers. Actief wordt gewerkt aan het optimaliseren van het leefklimaat voor bijen en vlinders. Op korte termijn wordt een corridor van bijtrekkende drachtplanten gemaakt naar de ingang van het museumpark. Ook wordt het educatieve en museale programma over de geschiedenis van de bij verder uitgewerkt.

Bijen in de Buurt ondersteunde met een voucher de aanleg van een met dakpannen en lemen wanden uitgevoerde bijenstal, met daarin drie verschillende bijenwoningen zoals die er in de Romeinse Tijd uitgezien kunnen hebben: een korf, een uitgeholde boomstam en een terracotta bijenhuis. Deze bijenwoningen zullen in 2017 door honingbijen bewoond gaan worden.

Archeon, het Romeins Museum en vrijwilligers werken samen met andere organisaties in Alphen Zuid mee aan het bijenlandschap. Door nog meer diversiteit in bomen, struiken en planten, variatie in oevers en droge hellingen en door een nog selectiever maaibeheer.

Avifauna

Vogelpark Avifauna doet mee, met een excursie over bijen en imkerij. Door het park heen zijn kleine insectenhotels, ook een in de vogelvriendelijke tuin; binnenkort komt daar een groter bijenhotel bij. Avifauna tuiniert insect- en milieuvriendelijk door geen gif of kunstmest te gebruiken en er zijn nectarplanten aangeplant en in beheer. Aan natuurbehoud ‘on your doorstep’ (voor je deur) zal meer aandacht worden besteed, onder meer met informatie tijdens publieksactiviteiten over diervriendelijk tuinieren.

Fonds 1818

Fonds 1818

Bijen in de Buurt is een programma van Fonds 1818 in samenwerking met de provincie Zuid-Holland en stichting Land van Wijk en Wouden om bijvriendelijke verbindingen aan te leggen vanuit de steden Alphen a/d Rijn, Leiden en Zoetermeer naar het groene buitengebied van het Land van Wijk en Wouden. Huishoudens, buurtinitiatieven en bedrijven langs deze zogenoemde bijenlinten kunnen bijvriendelijke planten of bollen gratis aanvragen. Scholen uit heel Holland Rijnland kunnen meedoen. Bijen in de Buurt ontwikkelt ook Bijenidylles in de regio.

Zuid-Hollands Landschap

De Elvenbaan, de ecologische verbindingszone tussen Leiden en Bodegraven, ingeklemd tussen Rijksweg N11 en de spoorlijn wordt door Zuid-Hollands Landschap bijvriendelijk beheerd. Een gevarieerd aanbod aan bloemen en planten in de Elfenbaan zorgt ervoor dat bijen (en andere bestuivers, zoals zweefvliegen) voldoende voedsel kunnen vinden. “Voor een bijenvriendelijk bermbeheer is het essentieel dat er gedurende de periode dat bijen actief zijn bloemen en planten kunnen bloeien. En dat er plekjes zijn waar solitaire wilde bijen de eitjes kunnen leggen. Dat vraagt een andere manier van gebiedsbeheer dan gangbaar is”, legt Peter van den Akker van Zuid-Hollands Landschap uit.

“Geen permanente begrazing en intensieve maaibeurten, maar een gefaseerd maairegime. En geen open landschap met weinig bomen en struiken, maar aanplanting van beschutting met bijvoorbeeld wilgen, meidoorns of sleedoorns.”

En er komt een ‘bijenbosje’ met een bijenwandeling bij Hazerswoude. Rijkswaterstaat heeft een cheque van €10.000,- gegeven aan Zuid-Hollands Landschap voor de aanleg ervan. Het toekomstige bijenbosje maakt deel uit van de Elfenbaan: In het bijenbosje groeien nu verschillende soorten wilgen en sleedoorns, die in het voorjaar voor veel bijenvoedsel zorgen. Aan de bloemrijkdom in de zomer gaat gewerkt worden door aanpassingen in het maaibeheer. Het gebiedje wordt omzoomd door hoge, zonnige wegtaluds, waarin bodemnestelende bijen volop hun nesten kunnen graven. In potentie is dit daarom een uitstekend bijengebied.

’t Vogelhoff

Zuid-Hollands Landschap is ook beheerder van ’t Vogelhoff. Het gebied is eigendom van de gemeente Leiden en aangelegd in 2013. Het beheer vindt plaats met behulp van agrariërs en vrijwilligers. ‘t Vogelhoff is bijvriendelijk ingericht. Eind maart 2014 was de feestelijke opening van de bijenstal in ’t Vogelhoff. Een bijzonder project, dat als studieproject werd gerealiseerd door een groot aantal leerlingen van ROC Leiden en Bouwmensen Leiden. Opdrachtgevers waren De Bijkerij en Stichting Het Zuid-Hollands Landschap. De bijenstal is gemaakt van gerooid hout uit de regio, en met Crowd Funding gerealiseerd.

’t Bijenhoff

Tijdens de Leidse Hooidagen 2015 is een bijzondere nieuwe samenwerking bezegeld. Het ROC Leiden, GAAGA architecten, de gemeente Leiden en het Zuid-Hollands Landschap gaan samenwerken aan de realisatie van ’t Bijenhoff in de Oostvlietpolder.

Meer natuur en cultuurlandschap in de Oostvlietpolder

’t Bijenhoff is onderdeel van een groter stuk natuur dat het Zuid-Hollands Landschap gaat beheren in de Oostvlietpolder in opdracht van de gemeente Leiden. De volledige uitbreiding bedraagt zo’n 20 hectare, ’t Bijenhoff is ongeveer 0,5 hectare groot. Naar verwachting is de bijenstal gereed in de zomer van 2016 en de inrichting met bijvriendelijke beplanting in het najaar van 2016.

Staatsbosbeheer

In het Bentwoud werkt Staatsbosbeheer samen met de provincie Zuid-Holland met inrichting en beheer aan bloemrijke gebieden. Het Bentwoud is een recentelijk aangelegd natuur- en recreatiegebied in Zuid-Holland, tussen Zoetermeer en Boskoop, dat bijvriendelijk beheerd wordt door Staatsbosbeheer. De organisaties die actief zijn in het Bentwoud, werken samen aan een bijenlandschap. Ondanks het jeugdige karakter van dit gebied zijn er al 38 bijensoorten aangetroffen. Hieronder zijn verschillende soorten die nergens anders in de regio zijn gevonden, zoals de weidebij, de asbij en de lathyrusbij. Dit belooft dus veel goeds voor de toekomst. De hoge soortenrijkdom aan bijen in het Bentwoud is te danken aan de gevarieerde natuur.

Leidse Hooidagen

Zuid-Hollands Landschap organiseert in 2016 voor de derde maal in ’t Vogelhoff de Leidse Hooidagen, in het laatste weekend van augustus. Met volop bijenactiviteiten.

IVN

IVN laat jong en oud de natuur van dichtbij beleven. Door mensen zelf in aanraking te brengen met bijen en andere bestuivers, worden zij zich pas écht bewust van de waarde ervan. Samen met Naturalis ontwikkelde IVN een zoekkaart ‘Beestjes op bloemen’. Met deze handzame zoekkaart kunnen kinderen samen met hun (groot)ouders allerlei veelvoorkomende bestuivers herkennen, én zelf aan de slag. Ontdekken hoe bloemen insecten verleiden bijvoorbeeld, maar op de kaart staan ook tips voor bijvriendelijke planten en het bouwen van een bijenhotel.

IVN-afdelingen in Zuid-Holland bieden excursies voor kinderen en volwassenen aan over bijen en andere bestuivers. Op diverse plekken organiseren IVN-afdelingen cursussen Tuinreservaten. Tijdens deze cursus leer je hoe je van je eigen tuin een groen, bijvriendelijk paradijs maakt. Bekijk alle activiteiten van IVN, of bestel de zoekkaart.

Stichting Land van Wijk en Wouden

Stichting Land van Wijk en Wouden is ook één van de initiatiefnemers van het Bijenlandschap. Vóór de oprichting van de Groene Cirkel Bijenlandschap voerde de Stichting in het Land van Wijk en Wouden al met acht gemeenten het project Bloemrijke Bermen uit. Er werd in het totaal 62 km bloemrijke berm aangelegd, door inrichting of beheer. Bekijk hier de resultaten.

De Stichting voert het programmamanagement van de Groene Cirkel Bijenlandschap uit, en is daarmee een belangrijke partner in het Bijenlandschap.

Divider Bijenlandschap
Divider Bijenlandschap